Automatiseren, toen en nu

Ik heb de nieuwe cijfers weer ingevuld en op de juiste knop gedrukt. En dus rolt de tussentijdse rapportage feilloos uit mijn printer. Gemak dient de mens, inmiddels weten we eigenlijk niet beter meer.
Dat wil zeggen, ik wel, maar velen hebben nooit anders dan met een computer gewerkt. Een computer die zich dan wel steeds verder ontwikkelde, de invoer werd eenvoudiger, de uitvoer ging sneller.
Toen ik in 1965 ging werken kwam ik bij een verzekeraar terecht die zijn tijd ver vooruit was. Met het typen van de polis liep er een ponsband mee en de gegevens werden automatisch (dat wil zeggen als de band op de juiste plaats opnieuw gestart werd) in de boekhouding opgenomen. Een hele batterij ponstypistes verwerkte de gegevens zodat er een hele volle kaartenbak ontstond. Operators sorteerden de ponskaarten op de gewenste gegevens en zo ontstonden deelbestanden voor bijvoorbeeld het aanmaken van kwitanties en incassoborderellen. Zoals gezegd, de tijd ver vooruit. Bij de eerste fusiegolf, eind zestiger jaren kregen we te maken met een zustermaatschappij waar die borderellen per agentschap nog met de hand geschreven werden.
Premieaanpassingen tussentijds moesten met de hand berekend worden. We hadden daarvoor tabellen met per dag de factor in vier cijfers achter de komma. Als hulpmiddel was er een rekenmachine waarbij je een getal invoerde en via een molentje het andere getal moest draaien.
Thuis had ik een typemachine met extra brede wagen. In bruikleen dan omdat ik voor de vereniging wekelijks stencils moest typen. Een ander verzorgde het ‘drukwerk’ op een stencilmachine. Draaien en tellen!

In de loop van de zeventiger jaren ging het snel. Op kantoor kregen we terminals, ieder een eigen eindstation, verbonden met het mainframe dat een enorme hal vulde. De ponskaartbestanden werden geconverteerd en de programma’s konden steeds meer. Dat was maar goed ook want de hoeveelheid werk nam navenant toe en personeel was, anders dan nu, schaars. Maar brieven werden nog steeds door typistes getypt en de ponstypistes waren omgeschoold tot datatypiste. De gegevens werden aangedragen via zorgvuldig ontworpen formulieren waarop ieder gegeven een vaste plek had, deels door de buitendienst ingevuld, verder aangevuld op kantoor, meestal in de vorm van vaste codes. Op de keper beschouwd werkten we nog steeds met het oude ponskaartsysteem, alleen de kaart was verdwenen.

Begin tachtiger jaren maakte ik thuis op mijn Commodore 64 verslagen en werkte ik plannen uit. Gewoon omdat dat simpele machientje al veel meer mogelijkheden had dan wat ons op kantoor ter beschikking stond. Het zou nog jaren duren tot wij, en dan alleen op de stafafdeling over een PC beschikten.

Maar daarna ging het snel. Er kwamen nieuwe, moderner programma’s. De datatypistes en gewone typistes raakten zonder werk of moesten omgeschoold worden. Brieven kwamen er in tekstdelen die met eenvoudige codes aan elkaar gehecht konden worden. De bestanden konden vanaf de PC, aangesloten op het netwerk, geraadpleegd en gemuteerd worden. En de IT afdeling groeide tot een sector waar niemand meer omheen kon. Er kwamen mensen tussen IT-specialisten en gebruikers te zitten, belast met de vertaling van eisen en wensen. De verschillende systemen werden aan elkaar gekoppeld. En nog later ontstonden koppelingen met externe bestanden. Van een auto hadden we alleen nog kenteken en meldcode nodig, de Rijksdienst voor het Wegverkeer leverde de rest. Het bedrijf kreeg haar eigen intranet, communicatie ging via e-mail lopen. Het intermediair diende aanvragen en wijzigingen in via het internet en die aanvragen werden, voor zover standaard, direct verwerkt. Kortom, de mogelijkheden werden ten volle benut.

Ik ben nu ruim zes jaar weg, er zal ongetwijfeld weer een hoop veranderd zijn. Steeds weer wordt de eenvoudigste laag geautomatiseerd, komt er een nieuwe onderste laag. Ik zou er niet aan moeten denken dat de mensen anno nu zouden moeten werken met de hulpmiddelen van toen. Ik mag er wel even op terugkijken, blij dat ik de fases heb kunnen bijhouden, sterker nog, dat ik bij al die ontwikkelingen mijn steen (tje) bij heb kunnen dragen.

De letters zijn in de gewenste volgorde geplaatst. Ik hoefde niet meer zo hard op de toetsen te slaan als toen bij de stenciltypemachine. Nu nog even een klik op de juiste plaats en dit blog is bereikbaar voor de hele wereld. Lang leve de vooruitgang!

Advertenties

Gepubliceerd door

carel de mari

Tot 2005 was ik werkzaam als productontwikkelaar en projectleider in verzekeringsland. Het moet daar geweest zijn dat ik getraind werd in het kort en bondig schrijven van notities en brochureteksten. Nu heb ik de grootst mogelijke moeite een verhaal in meer dan 1000 woorden te vertellen. Maar een verhaal vertellen, dat moet ik! In eigen beheer gaf ik eerder uit "Marokkaans koken en andere verhalen" (zie mijn weblog) en in de verhalenbundels "Adrenaline" en "30 Openbaringen" staat ook een bijdrage van me.

10 gedachten over “Automatiseren, toen en nu”

    1. onderste lagen schuiven weg, er komen nieuwe onderste lagen en die schuiven ook weer weg. Het werk lijkt op hoger niveau getild te worden maar in wezen is dat niet zo omdat de automatisering veel overneemt.

      1. Zoals jij het omschrijft bedoelde ik het ook, Carel.
        Maar om aan de automatisering deel te kunnen nemen dien je wel in die richting geschoold te zijn…
        Immers, zij die zich destijds niet om of bij lieten scholen staan dikwijls nu aan de zijlijn of zijn iets anders gaan doen…

      2. dat klopt, er zitten best vervelende kanten aan dit verhaal. Maar uit bedrijfseconomisch oogpunt ontkom je er niet aan. De concurrent doet het ook dus je moet wel mee of zet jezelf buiten spel. Als voorzitter van de bedrijfsledengroep van FNV heb ik heel wat onderhandeld over sociaal plan, herplaatsing en dat soort aspecten.

  1. mooi geschiedenislesje. wat is dat snel gegaan zeg, als je daar even bij stil staat.

    ik had een Atari (concurrent van commodore), als 1e PC. maar heb op school alles nog geschrven, getypt en gestenclid. ik weet nog de eerste copieermachine inde Vendex. en ik was de eerste eindexamenklas die het met rekenmachine eindexemen mocht doen. (had ik voor niks de rekenlineaal geleerd)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s